Commons:Categorieën
De categoriestructuur is de voornaamste manier voor het organiseren en vinden van bestanden op Commons. Het is belangrijk dat elk bestand gevonden kan worden door door de categoriestructuur te bladeren. Om dit mogelijk te maken moet elk bestand direct in een categorie worden geplaatst, en/of op een gecategoriseerde galerijpagina worden geplaatst. Elke categorie zelf dient weer in een algemenere categorie te zijn geplaats, waardoor een hiërarchische structuur ontstaat.
Contents
Category en gallery[edit]
De beide mogelijkheden om afbeeldingen overzichtelijk te tonen bestaan naast elkaar. Het is in principe verplicht om ieder bestand in een van toepassing zijnde categorie te plaatsen. Daarnaast kunnen bestanden ook op een gallerijpagina geplaatst worden
Gebruiken van de categorieën[edit]
Om een pagina toe te voegen (hetzij een afbeelding, een galerijpagina of een categorie) aan een categorie moet [[Category:Categorienaam]] aan het eind van de pagina gezet worden. Voor informatie over het vinden van de juiste categorie voor je uploads en galerijen, lees het deel Categoriseer je uploads hieronder. Het is zelden noodzakelijk een nieuwe categorie aan te maken, dus voordat je dat doet moet je bekend zijn met de bestaande categoriestructuur en met de gebruiken en het beleid op Commons. Kijk eerst of er een category scheme of een commons project voor je onderwerp is en volg de richtlijnen die daar beschreven staan. Om een nieuwe categorie te maken, gebruik je het op een pagina zoals hierboven beschreven. Vervolgens kun je door het volgen van de rode link de categoriepagina aanpassen als elke andere wiki-pagina. Een Categoriepagina dient de volgende informatie te bevatten (de belangrijkste informatie bovenaan):
- Categorieverwijzing(en) die het in één of meerdere supercategorieën plaatst.
- Een korte beschrijving die uitlegt wat er in die categorie dient te komen. Het liefst in het Engels, andere talen kunnen worden toegevoegd.
- Interwikiverwijzingen naar categorieën of pagina's met hetzelfde onderwerp in de wikipedia's.
De Categorienamen moeten altijd in het Engels - er is nog steeds geen internationalisatie voor de categorienamen, maar dit probleem moet opgelost worden met aanpassingen aan de MediaWikisoftware (zie bugzilla:5638). Het maken van tussenliggende categoriestructuren in verschillende talen zal het overzicht niet ten goede komen. De categorienamen voor organismes zouden de juiste wetenschappelijke (=Latijnse) benaming moeten krijgen. Categorieën voor personen of objecten moeten in het meervoud: Category:Tools, Category:Artists, Category:Lakes, enzovoort. Dit is anders dan de gebruikelijke richtlijn op de Nederlandstalige Wikipedia, die stelt dat de naam in het enkelvoud is!. Dit gaat niet op voor categorieën als Category:History, Category:Weather en Category:Music, omdat deze namen geen meervoudsvorm in het Engels kennen. Voor het algemeen overleg van MediaWiki's categorie functie, zie manual page on categories.'
Categoriseer je uploads[edit]
Uploads moeten altijd in de categorieën die met het onderwerp te maken heeft worden geplaatst, zodat je bijdragen door andere gebruikers kunnen worden gevonden. De categorieën (of galerijen) waaruit je kan kiezen moeten tenminste één van de volgende vragen kunnen beantwoorden:
- Wat? / Wie? Wat of wie beschrijft het bestand. Bijvoorbeeld Category:Houses of Category:Scientists.
- Waar? Waar is de afbeelding genomen? Dit is in het bijzonder voor afbeeldingen van plaatsen. Bijvoorbeeld Category:Efteling
- Wanneer? dit is nodig om het in een historisch perspectief te plaatsen, indien relevant. Bijvoorbeeld Category:World War II.
- Hoe? dit zou informatie geven over het type media, zoals Category:Audio
- Wie? als het om een beroemde kunstenaar gaat, zoals Category:Rembrandt kan het nuttig zijn om per kunstenaar te categoriseren. Je kan altijd de pagina's uit de Creator naamruimte als voorbeeld gebruiken om dit voor elkaar te krijgen. Zie Commons:Creator voor de details.
Om een geschikte categorie voor je uploads te vinden dien je door de categoriestructuur te bladeren, gestart vanaf een algemenere categorie. Ga verder naar de subcategorieën tot de meest gespecificeerde categorie is gevonden die voor het bestand geldt. Er kan door de categorieboom gebladerd worden door de links naar de subcategorieën te volgen óf door op de kleine + tekens naast de subcategorienamen te klikken. Het Category Structure hieronder geeft een startpunt. Je kan ook CommonSense gebruiken, een hulpmiddel ontworpen om te categoriseren met behulp van steekwoorden. Kijk echter de voorgestelde categorieën na, of zoek nog specifiekere categorieën vertrekkend van hier.
Over het algemeen moeten bestanden alleen in de meest specifieke categorie voor dat onderwerp worden geplaatst. Bijvoorbeeld, een bestand dat in Category:Paris staat dient niet ook in Category:France (zie over-categorisatie hieronder). Als je geen categorie kan vinden voor je bestand, kun je er een aanmaken, maar lees daarvoor eerst het deel Gebruik van Categorieën. Het hoeft niet zo te zijn dat een afbeelding slechts in één categorie mag, het betekent alleen dat afbeeldingen niet overmatig of in te algemene categorieën worden geplaatst. Bijvoorbeeld een afbeelding van een ijsbeer die wordt gered van een ijsberg door een helikopter, kan in Category:Ursus maritimus, Category:Icebergs, Category:Helicopters, and Category:Search and Rescue, maar niet in Category:Ursidae (beerachtigen) of Category:Aircraft.
Probeer zoveel mogelijk details over je upload te geven als mogelijk, zie Template:Information voor een voorstel over wat erbij moet. Ook moet er licentieinformatie voor je upload worden toegevoegd - zie Commons:Licensing voor de details. Zie Commons:Project scope voor informatie over wat voor bestanden geschikt zijn voor Commons.
Voorbeeld[edit]
Als je bijvoorbeeld een figuur over komeetbanen uploadt, kan je de volgende informatie aan de afbeeldingspagina toevoegen:
[[Category:Diagrams]] [[Category:Comets]]
Hierdoor zal de figuur in de categorieën Diagrams en Comets verschijnen.
Categoriestructuur[edit]
De categoriestructuur zou (idealiter) een meervoudig hiërarchische structuur moeten zijn met één hoofdcategorie, Category:CommonsRoot. Alle categorieën (behalve CommonsRoot) zouden in tenminste één andere categorie geplaatst moeten zijn en er moeten geen cirkelverwijzingen ontstaan. (Een categorie moet dus niet naar direct of indirect naar zichzelf verwijzen). De categoriestructuur zou de hiërarchie van de onderwerpen moeten weerspiegelen, van de meest algemene naar de specifiekste. De bovenste categorieën (de categorieën in CommonsRoot) splitsen de structuur op als volgt:
- Category:Commons - Voor het beleid en onderhoudstaken op Commons. Bestanden moeten daar worden geplaatst wanneer er iets mis mee is.
- Category:Image sources - Dit is voor het categoriseren van de bestanden op oorsprong (bepaalde boeken, verzamelingen, enzovoort).
- Category:Copyright statuses - Dit is voor de categorieën die de licentieinformatie van de bestanden bevatten. Afbeeldingen kunnen in een of meerdere van deze categorieën worden geplaatst door het gebruik van de geschikte licentietype.
- Category:Media types - Dit is voor de categorieën die het type van het bestand aanduiden, zoals Category:Audio en dergelijke; deze categorisatie wordt over het algemeen niet gebruikt voor afbeeldingen, omdat de overgrote meerderheid van bestanden afbeeldingen zijn.
- Category:Topics - Dit is de topcategorie voor de onderwerpstructuur van commons. Alle bestanden zouden in één of meerdere categorieën van dit deel van de structuur worden geplaatst, zodat ze door anderen op onderwerp gevonden kunnen worden.
- Category:User - Dit is voor de categorieën die de gebruikers van commons bevatten, geordend naar zaken als moedertaal en dergelijke. Deze bevat ook de categorie Category:User galleries, die voor de persoonlijke afbeeldingen van de gebruiker bedoeld zijn.
Overcategorisatie[edit]
Overcategoriesatie vindt plaats wanneer een afbeelding in meerdere categorieën binnen dezelfde tak van de boom worden geplaatst. De algemene regel hiervoor is Plaats een afbeelding in de meest specifieke categorie en niet in de niveaus daarboven. Bijvoorbeeld: Aangenomen dat gele bollen spheres zijn met een gele (yellow) kleur. Er kan worden gedacht aan de Category:Yellow spheres en Category:Spheres. De te categoriseren afbeelding is een foto van gele knikkers. We categoriseren het bestand in Category:Yellow spheres. Wanneer de afbeelding ook in Category:Spheres wordt geplaatst is er sprake van overcategorisatie, omdat de Category:Yellow spheres al inhoudt dat het om bollen gaat. Dit gaat op voor de meeste afbeeldingen: zoals hierboven al vermeld, bestanden in Category:Paris moeten niet ook in Category:France worden geplaatst, net als afbeeldingen in Category:Rembrandt niet in Category:Dutch painters moeten worden geplaatst.
Waarom is overcategorisatie een probleem[edit]
Vaak wordt aangenomen dat een bestand makkelijker te vinden is wanneer het in meer categorieën wordt geplaatst. Wanneer die gedachtengang wordt gevolgd, zal elke afbeelding van een man in Category:Men komen, omdat je het bestand dan kunt vinden ook al weet je niets over die man. Hierdoor zullen de topcategorieën snel vollopen, waardoor wellicht door duizenden bestanden moet worden gebladerd voordat je de juiste afbeelding vindt. Wanneer iemand op zoek is naar een algemeen plaatje van een man, bijvoorbeeld om een artikel als nl:Man te illustreren zal hij verdrinken in de filmsterren, wetenschappers en politici, voordat hij en algemeen plaatje van een man vindt.
Op een lager niveau is het probleem minder groot, omdat het aantal afbeeldingen daar kleiner is - dit kunnen nog vaak honderden afbeeldingen zijn. Er is nog steeds een probleem, zoals bijvoorbeeld een afbeelding van Albert Einstein. Je weet dat het een Physisist is, dus kijk je daar. Je vindt een afbeelding tussen de honderden andere in de categorie, wat al lastig is, maar het is de enige die daar te vinden is. Omdat er daar een afbeelding stond, ga je er van uit dat er verder geen te vinden zijn in plaats van te zoeken in Category:Physicists from Germany en uiteindelijk Category:Albert Einstein waar wellicht een betere te vinden is. Overcategorisatie leidt dus tot twee problemen, de topcategorieën lopen vol en de gebruikers zullen stoppen bij de meest relevante categorie die ze vonden voor een relevante afbeelding.
Onjuiste categorisatie van categorieën is een oorzaak van over-categorisatie[edit]
Hoe vreemd dit ook klinkt, ondercategorisatie kan zelf een oorzaak zijn van overcategorisatie. Dit gebeurt wanneer een categorie zelf niet juist is gecategoriseerd, waardoor een gebruiker een afbeelding overcategoriseert om het in de relevante categorieën te krijgen. Bijvoorbeeld: Category:Eivør Pálsdóttir was alleen gecategoriseerd in Category:People by alphabet. Als ik een afbeelding van haar plaats en weet wie het is, zou ik de afbeelding ook in Category:People of the Faroe Islands en Category:Vocalists plaatsen. Dit is overcategorisatie: de topcategorieën lopen vol door het plaatsen van afbeeldingen daarin. Een gerelateerd probleem is verkeerde categorisatie: Category:Notting Hill was meer dan een maand lang geplaatst in Category:London (en niet in [[:Category:Kensington and Chelsea, waar Notting Hill in ligt). Wanneer een afbeelding werd toegevoegd, was het erg verleidelijk om de afbeelding in Category:Kensington and Chelsea te plaatsen, omdat deze net zo specifiek leek te zijn als Category:Notting Hill. Wanneer je dit probleem tegenkomt, probeer dan de categorieën te hercategoriseren als je dit kunt. Dit voorkomt niet alleen overcategorisatie, maar het maakt het ook makkelijker om door de categorieboom te bladeren.
